Donderdag 12 februari was de aftrap van de Caring Collegetour reeks van Caring Vets met gastspreker Dr. Esther Hagen-Plantinga, Europees erkend specialist veterinaire voeding. Haar expertisegebied is klinische voeding voor hond en kat en dus perfect voor onze vragen rondom dit onderwerp. De avond vond plaats in de praktijk in Blaricum van Caring Vets oprichter en oud-voorzitter Arabella Burgers, met in de wachtruimte een verscheidenheid aan vegetarische en plantaardige opties voor geïnteresseerde diereigenaren.
Na een plantaardige maaltijd voor de aanwezigen, gaat de avond van start met een introductie door Job van der Lek, dierenarts en Caring Vets-lid met meer dan 20 jaar ervaring in de diervoedingsindustrie. Hij vertelt waarom diervoeding een belangrijk onderwerp is om het over te hebben. Klimaatimpact, de ethiek van dieren aan dieren voeren die lang niet allemaal een dierwaardig leven hebben gehad en de groeiende vraag naar alternatieven komt langs. Er wordt gesproken over de herkomst van diervoeding. Dit is niet meer alleen slachtafval. Minimaal 30% van de vleesproductie is bestemd voor diervoeding tegenwoordig, een substantieel percentage.
Ook andere alternatieven dan plantaardig eiwit passeren de revue op deze avond, zoals kweekvlees en precisie fermentatieproducten. Deze zijn nog niet zo wijdverspreid verkrijgbaar als plantaardige voeding maar gaan een rol spelen in specifieke behoeftes. Vanwege het steeds grotere bewijs dat insecten ook sterk verminderd welzijn en lijden kunnen ervaren zijn we tijdens deze avond niet ingegaan op insecten als diervoeder bron omdat dit met de geldende inzichten geen verbetering oplevert voor dierenwelzijn als geheel.
Uit studies blijkt dat 96% (!) van de huisdiereigenaren hun dierenarts vertrouwt als de meest betrouwbare bron voor voedingsadvies en meer dan 60% van de eigenaren staat open voor plantaardige alternatieven (Dodd et al., 2022). Daarbij wordt wel genoemd dat de prijs en beschikbaarheid van voeding barrières kunnen vormen dit ook daadwerkelijk te doen. Als eigenaren bouwen op het advies van hun dierenarts is het voor ons als beroepsgroep van groot belang om professioneel en goed onderbouwd voedingsadvies te kunnen geven. Goed nieuws voor de aanwezigen vanavond!
Overzicht wetenschappelijke basis
Esther neemt het stokje over. We starten met een overzicht van wetenschappelijke kennis tot nu toe. Hierbij is aandacht voor de pyramide van bewijs. Het is belangrijk ons bewust te zijn van de beperkingen van de huidige studies. Enquêtes met diereigenaren zijn vaak subjectief, welke gezondheidsindicatoren worden gekozen en is er wel of geen aandacht voor de nutriënt status van het dier (op korte- en lange termijn)?
Er is noodzaak voor meer wetenschappelijke studies, zeker voor opgroeiende honden. Er zijn tot op heden geen studies die bewijzen dat plantaardige hondenvoeding beter is dan onze ‘reguliere’ voeding. Een belangrijke take-home-message is dat er ook geen bewijs is gevonden dat het nadelig is gezonde volwassen honden een goed samengesteld plantaardig dieet te voeren.
Door studiegroep Dodd et al, zijn 26 plantaardige diëten voor hond en kat in het lab geanalyseerd, er was aandacht voor voldoen aan de AAFCO en FEDIAF guidelines. Schokkend genoeg voldeed 90% niet aan de richtlijn dus dit is zeker een aandachtspunt.
Tekorten zitten met name in:
– EPA/ DHA (omege 3 vetzuren)
– Arachidonzuur
– S-aminozuren (methionine/ cystine)
– Calcium, fosfor en vitamine D
Deze tekorten zijn vooral een risico voor dieren in de groei omdat juist zij een verhoogde behoefte aan deze stoffen hebben of aan een specifieke verhouding. Dit is niet in alle voedingen goed op orde (ook in voedingen met dierlijke ingrediënten niet).
De conclusie van Esther en de aanwezigen na uitgebreid bespreken huidige inzichten was:
– Er is geen bewijs voor problemen bij volwassen honden die plantaardig gevoerd worden
– Er is een grote variatie in voerkwaliteit – verpakkingen kloppen niet altijd met de inhoud
– Jonge dieren zijn kwetsbaar (door hun specifieke behoeftes in deze fase) – er is op dit moment géén compleet adequaat plantaardig voer beschikbaar voor puppies. Vanaf 85% van hun eindgewicht is het wél mogelijk deze dieren plantaardige voeding te geven en vegetarische voeders zijn wel mogelijk.
– Belangrijk om te beseffen: een dier heeft behoefte aan nutriënten, niet aan ingrediënten.
Metabolisme en nutritionele aandachtspunten
Een veel gehoorde vraag, is de hond een omnivoor of een carnivoor?
Een hond:
– Kan vitamine A maken uit bètacaroteen
– Kan voldoende niacine maken uit tryptofaan
– Kan arachidonzuur maken vanuit linolzuur
– Kan voldoende taurine maken uit cysteine
NB: dan moet er wel genoeg cysteïne in voer zitten, pas op met graanvrij! Er is een klein % van de honden allergisch voor gluten, dat klopt, maar het nut van graan (veel cysteine) is vele malen hoger dan het gevaar. Het helpt om eigenaren goed voor te lichten door dit uit te leggen.
Het is dus geen probleem om een hond vegetarisch of plantaardig te voeren. Zoals bij alle andere voeders moet je wel opletten op de kwaliteit van de voeding en de individuele tolerantie van het dier.
Waar moet je dan op letten? Aandachtspunten van plantaardige voeding voor de
hond zijn;
-Effecten op urinePH – Door vlees wordt de pH lager, bij vegetarische voeding kan de pH omhoog gaan met meer risico op b.v. struviet. Dit is belangrijk te monitoren. Neem wel mee dat óók op vleesvoeding dieren struviet/hoge pH kunnen krijgen dus het is zeker geen een op een verband. Maar monitoren is wel verstandig.
– Vezelhoeveelheid – Meer vezels is over het algemeen goed maar bij sommige dieren kan het de opname uit de dunne darm in de weg zitten. Deze dieren kunnen last krijgen van diarree als ze de grotere hoeveelheid vezels niet goed kunnen verteren. Tip: Kijk naar hoeveelheid schroot in de voeding, hoe hoger het percentage hoe meer ontlasting een dier vormt! Informeer een eigenaar hier ook vooraf over.
– Dieren in de groeifase – Advies is voor deze groep voorzichtig te zijn met het advies plantaardig te voeren. Tot 85% van het volwassen eindgewicht is het niet verstandig om plantaardige voeding te geven. Ook bij drachtige/lacterende dieren nog terughoudend adviseren.
Toch deficiënties – wees gealarmeerd bij:
– Extra voer nodig / afvallen
– Problemen met ontlasting
– Sloomheid
– Aan tegels likken
– Aarde eten
– Vage klachten/ poep eten
– Vachtproblemen
Let op: Bij deficiënties kan het weken/maanden duren voor je effect ziet. Wil je meer zekerheid of een specifiek merk/voeding geschikt is voor een patiënt, dan kan het fijn zijn een voedingsconsult bij Esther in te plannen via Nutrissues, of het door te rekenen met het programma FeedWise. Deze programma’s gaan qua berekening uit van de informatie op de verpakking van de producent.
Merkenoverzicht en praktijktoepassingen
Esther legt ons deze avond uit hoeveel er bij komt kijken om een volledig uitgebalanceerd voer te maken. Er zijn voor plantaardige voeding bijvoorbeeld geen standaard premixen beschikbaar voor de producent en voldoende essentiële vetzuren uit algenolie zijn erg kostbaar. Kleine merken/ private labels hebben vaak goede bedoelingen maar hebben soms niet de expertise om de juiste samenstelling te vinden voor het afdekken van nutritionele behoeftes. Bij wat grotere bedrijven kun je er op dit moment makkelijker vanuit gaan dat het klopt wat erin zit. Simpelweg omdat bij een audit van de NVWA de financiële gevolgen van tekortkomingen voor deze bedrijven veel groter kunnen zijn.
Wat is er op de markt?
En wordt door Esther als compleet genoeg aangemerkt – let op; kijk altijd naar de individuele reactie van een dier op voeding. Elk dier reageert anders (zie aandachtspunten):
Vegetarische puppyvoeding (niet 100% plantaardig):
– RC hypoallergenic puppy
– Hills z/d low-fat (voor grote honden vanaf 80% van het volwassen lichaamsgewicht)
– Purina hypoallergenic (vanaf 4 maanden)
Plantaardige voeding voor de volwassen hond:
– VegDog green crunch, NB: Farmers crunch bevat een te laag eiwitgehalte
– Benevo adult
– Yarrah – liefst de graanbevattende
– Trovet exclusion NVD
Tot slot, denk er aan dat er meestal wel wat extraatjes gegeven worden, dus dan is er toch wat variatie in wat een dier binnenkrijgt. Niet super strict in de leer zijn wat betreft plantaardig voeren kan helpen het starten met een dieet te motiveren en eventueel later uit te bouwen naar een hoger percentage plantaardige voeding.
Last but not least; er is een stichting in oprichting; ProPaws.org die de beschikbaarheid en bereikbaarheid van plantaardige voeding wil vergroten naar analogie van de ProVeg beweging voor mensen. Zeker de moeite waard dit initiatief in de gaten te houden.
We hopen dat deze editie van de Caring Vets Collegetour dierenartsen die graag op een kundige manier advies willen geven over plantaardige voeding voor de hond weer wat meer tools hebben dit te doen.
